System GoTo to elektroniczny układ sterowania montażem teleskopu, który po prawidłowym przygotowaniu potrafi automatycznie skierować teleskop na wybrany obiekt astronomiczny i następnie śledzić jego pozorny ruch po niebie. Dwadzieścia lat temu GoTo kojarzyło się głównie z pilotem wyposażonym w mały wyświetlacz i bazą obiektów zapisaną w pamięci sterownika. Dziś zasada działania pozostaje podobna, ale sposób obsługi bardzo się zmienił. Montaż może być sterowany pilotem, aplikacją w telefonie lub tablecie, programem planetarium na komputerze, przez Wi-Fi, Bluetooth albo USB, a w zestawach astrofotograficznych również przez komputer sterujący całym stanowiskiem.
 
GoTo nie jest jednak jednym magicznym mechanizmem, który "wie, gdzie jest wszystko". W praktyce trzeba rozróżnić kilka funkcji: GoTo odpowiada za automatyczne skierowanie teleskopu na cel, tracking za śledzenie obiektu po jego odnalezieniu, alignment za zbudowanie modelu położenia montażu względem nieba, GPS dostarcza dokładnego czasu UTC i położenia geograficznego, a plate solving pozwala kamerze i oprogramowaniu fotograficznie rozpoznać, gdzie teleskop rzeczywiście patrzy.
 
Współczesny system może łączyć wszystkie te elementy, ale nie każdy montaż posiada je w standardzie.

Co właściwie daje system GoTo?

Najważniejszą funkcją GoTo jest szybkie odnajdywanie obiektów. Po wybraniu z katalogu planety, gwiazdy, gromady, mgławicy lub galaktyki montaż obraca obie osie i kieruje teleskop w obliczone miejsce.
 
Dobrze skonfigurowany system jest szczególnie wygodny podczas:
• obserwacji z miasta, gdzie niewiele gwiazd orientacyjnych widać gołym okiem,
• pokazów astronomicznych, kiedy trzeba szybko przechodzić pomiędzy wieloma celami,
• obserwacji słabszych obiektów głębokiego nieba, których ręczne wyszukanie zajmuje więcej czasu,
• pracy z dużym powiększeniem, gdy obiekt szybko opuszcza pole widzenia,
• astrofotografii, gdzie potrzebne są automatyczne ruchy montażu i współpraca z oprogramowaniem.
 
Trzeba natomiast pamiętać o bardzo ważnej rzeczy: GoTo nie zwiększa zasięgu teleskopu i nie poprawia warunków obserwacyjnych. Jeżeli galaktyka jest zbyt słaba dla danego teleskopu albo ginie w łunie miejskiego nieba, poprawnie działające GoTo może skierować teleskop dokładnie w jej położenie, ale nie sprawi, że obiekt stanie się widoczny.

GoTo, śledzenie, GPS, alignment i plate solving - to nie jest to samo

GoTo - automatyczny przejazd montażu do zadanych współrzędnych nieba.

Tracking, czyli śledzenie - ciągły ruch osi montażu kompensujący obrót Ziemi. Dzięki temu obiekt pozostaje w polu widzenia po zakończeniu ruchu GoTo.

Alignment - procedura, dzięki której sterownik porównuje rzeczywiste położenie jednej lub kilku znanych gwiazd z położeniem obliczonym i na tej podstawie tworzy model wskazywania nieba. W zależności od montażu może to być ustawienie na jedną, dwie, trzy lub więcej gwiazd, procedura "brightest star", automatyczne rozpoznawanie nieba albo model tworzony z wielu punktów.

GPS - podaje montażowi przede wszystkim położenie geograficzne oraz dokładny czas. Sam odbiornik GPS nie informuje teleskopu, w którą stronę skierowana jest jego tuba i w klasycznym systemie nie zastępuje alignmentu na gwiazdach.

Plate solving - kamera wykonuje zdjęcie fragmentu nieba, a oprogramowanie rozpoznaje układ gwiazd i oblicza dokładne współrzędne środka obrazu. System może następnie skorygować położenie montażu. W nowoczesnej astrofotografii jest to jedna z najważniejszych zmian względem klasycznych systemów GoTo sprzed kilkunastu czy kilkudziesięciu lat.

Pilot, Wi-Fi czy komputer?

Klasyczny pilot nadal jest wygodnym i niezawodnym sposobem sterowania. Nie wymaga telefonu, nie rozładowuje ekranu smartfona i dobrze sprawdza się podczas prostych obserwacji wizualnych.
 
W wielu współczesnych montażach pilot przestał być jednak jedynym, a czasem nawet podstawowym interfejsem. Sterowanie może odbywać się przez aplikację mobilną lub program planetarium. Na ekranie widzimy mapę nieba, wybieramy obiekt i wydajemy polecenie GoTo bez wpisywania numeru katalogowego.
 
Popularne są połączenia:
• Wi-Fi - bardzo wygodne do sterowania telefonem lub tabletem,
• Bluetooth - spotykane w części nowych montaży i sterowników,
• USB - najczęściej wykorzystywane przy sterowaniu z komputera lub kontrolera astrofotograficznego,
• klasyczne połączenie przewodowe z pilotem.
 
W bardziej rozbudowanych zestawach montaż może współpracować z oprogramowaniem przez standardy takie jak ASCOM lub INDI. Pozwala to połączyć GoTo z planetarium, kamerą, guidingiem, focuserem, sekwencją zdjęć i automatycznym plate solvingiem.

Jak montaż dowiaduje się, gdzie patrzy?

To zależy od konstrukcji i oprogramowania.
 
W klasycznym systemie obserwator ustawia montaż w wymaganej pozycji początkowej, podaje lub zatwierdza datę, godzinę i miejsce obserwacji, a następnie wykonuje alignment na gwiazdach. Sterownik zna ich współrzędne i porównuje je z położeniem osi montażu.
 
W prostym alignmentcie na jedną gwiazdę system ma ograniczoną ilość informacji i dokładność wskazywania może być wystarczająca głównie w określonej części nieba. Dwie dobrze dobrane gwiazdy pozwalają znacznie lepiej określić orientację montażu. W niektórych systemach trzy gwiazdy pomagają dodatkowo kompensować błędy geometryczne zestawu, na przykład tzw. cone error, czyli nieidealną równoległość osi optycznej teleskopu i osi montażu.
 
Nie istnieje jednak jedna uniwersalna procedura GoTo dla wszystkich teleskopów. Niektóre systemy wymagają jednej gwiazdy, inne dwóch lub trzech, a jeszcze inne potrafią wykonać dużą część procedury automatycznie przy pomocy kamery i rozpoznawania pola gwiazd.

Nowoczesny alignment automatyczny

Jedną z największych zmian ostatnich lat jest wykorzystanie kamery do automatycznego rozpoznawania nieba. System wykonuje kilka zdjęć w różnych kierunkach, rozpoznaje pola gwiazd i na tej podstawie buduje model wskazywania bez konieczności ręcznego identyfikowania każdej gwiazdy alignmentu.
 
Tak działają między innymi rozwiązania typu StarSense oraz funkcje automatycznego alignmentu dostępne w części współczesnych aplikacji i systemów sterujących. W astrofotografii podobny efekt osiąga się przez plate solving: montaż jedzie w przybliżone miejsce, kamera robi zdjęcie, program ustala rzeczywistą pozycję, przesyła korektę i ponawia GoTo. Taki closed-loop GoTo może umieścić fotografowany obiekt bardzo dokładnie w kadrze nawet wtedy, gdy początkowe wskazanie montażu nie było idealne.

GPS - przydatny, ale nie magiczny

W starszych opisach systemów GoTo odbiornik GPS był przedstawiany jako bardzo ważny element automatyzacji. Dzisiaj jego znaczenie jest mniejsze, ponieważ telefon, tablet lub komputer może dostarczyć dokładną lokalizację i czas praktycznie natychmiast.
 
GPS nadal jest wygodny, szczególnie w montażu używanym w różnych miejscach, ale trzeba wiedzieć, czego nie robi. Odbiornik GPS dostarcza położenie geograficzne oraz bardzo dokładny czas UTC. Lokalną godzinę, strefę czasową i ewentualny czas letni interpretuje sterownik lub aplikacja. Nie wie natomiast automatycznie, w którą stronę skierowana jest jego oś ani tuba teleskopu.
 
Dlatego klasyczny montaż z GPS nadal wymaga prawidłowej pozycji startowej i procedury alignmentu. Dopiero połączenie danych o czasie i miejscu z czujnikami pozycji, kamerą rozpoznającą niebo albo poprawnym alignmentem pozwala systemowi dokładnie wskazywać cele.

Montaż azymutalny GoTo - prosty i bardzo dobry do obserwacji

Montaż azymutalny, czyli Alt-Az, porusza teleskopem w dwóch intuicyjnych kierunkach: góra-dół oraz lewo-prawo. Jest bardzo wygodny w obserwacjach wizualnych, ponieważ zwykle szybko się go rozstawia, nie wymaga ustawienia osi na biegun nieba i może automatycznie śledzić obiekt, poruszając obiema osiami jednocześnie.
 
To rozwiązanie świetnie nadaje się do oglądania Księżyca, planet, gwiazd podwójnych, gromad, mgławic i galaktyk oraz do pokazów nieba.
 
Trzeba jednak pamiętać o ograniczeniu ważnym dla astrofotografii: podczas śledzenia w układzie Alt-Az orientacja pola widzenia powoli obraca się względem matrycy. Zjawisko to nazywa się rotacją pola. W obserwacji wizualnej praktycznie nie przeszkadza, a przy filmowaniu planet krótkimi klatkami również zwykle nie stanowi problemu. Przy długich pojedynczych ekspozycjach obiektów głębokiego nieba staje się jednak poważnym ograniczeniem.
 
Nie oznacza to, że montaż Alt-Az nie może dziś wykonywać zdjęć DSO. Nowoczesne smart teleskopy i zestawy EAA często stosują krótkie ekspozycje, automatyczne wyrównywanie i stackowanie kolejnych klatek. Oprogramowanie może kompensować obrót kolejnych obrazów podczas składania, choć wraz z upływem czasu część wspólnego pola kadru jest tracona. Jest to inny sposób pracy niż klasyczna astrofotografia długoczasowa na montażu paralaktycznym.

Montaż paralaktyczny GoTo - standard w klasycznej astrofotografii

Montaż paralaktyczny ma jedną oś ustawianą równolegle do osi obrotu Ziemi. Po prawidłowym ustawieniu na biegun może kompensować ruch dobowy przede wszystkim ruchem osi rektascensji.
 
W astrofotografii głębokiego nieba daje to zasadniczą przewagę: poprawnie ustawiony montaż paralaktyczny nie powoduje rotacji pola typowej dla zwykłego śledzenia Alt-Az.
 
Tu trzeba rozróżnić dwie procedury, które początkujący często mylą:
• polar alignment - fizyczne ustawienie osi montażu równolegle do osi obrotu Ziemi,
• GoTo alignment - stworzenie modelu pozwalającego montażowi poprawnie wskazywać obiekty.
 
Dobre ustawienie GoTo nie naprawia złego ustawienia polarnego podczas długich ekspozycji. I odwrotnie: montaż może być bardzo dobrze ustawiony na biegun, ale wskazywać obiekty niedokładnie, jeżeli jego model GoTo jest błędny.

Czy GoTo jest tym samym co guiding?

Nie.
 
GoTo ustawia teleskop na obiekcie, a podstawowy tracking stara się następnie utrzymać go w polu widzenia. Do obserwacji wizualnych taka dokładność zazwyczaj w zupełności wystarcza.
 
Przy długoczasowej astrofotografii wymagania są znacznie większe. Nawet dobry montaż ma niewielkie błędy mechaniczne, okresowe błędy przekładni, ugięcia zestawu i niedokładności ustawienia polarnego. Autoguiding wykorzystuje kamerę prowadzącą do obserwowania gwiazdy i wysyłania małych korekt ruchu montażu.
 
Można więc mieć montaż z GoTo bez guidingu, a także wykonywać guiding niezależnie od samego procesu wyszukiwania celu.

Enkodery - dlaczego jedne montaże można przesuwać ręcznie, a innych nie?

W klasycznym montażu GoTo poluzowanie sprzęgieł i ręczne obrócenie osi może spowodować utratę informacji o aktualnym położeniu. Elektronika "myśli" wtedy, że montaż nadal znajduje się w poprzedniej pozycji i kolejne GoTo będzie błędne.
 
Niektóre montaże wyposażone są jednak w dodatkowe enkodery osi. W zależności od konstrukcji pozwalają one elektronice odczytywać położenie również po ręcznym przesunięciu teleskopu. Sky-Watcher określa takie rozwiązanie między innymi nazwą Freedom Find.
 
Nie należy zakładać, że każdy montaż GoTo posiada taką funkcję. Jeżeli producent nie podaje obecności dodatkowych enkoderów lub możliwości zachowania alignmentu po ręcznym ruchu, bezpieczniej sterować osiami wyłącznie silnikami.

Jak wygląda typowa procedura uruchomienia GoTo?

Dokładne kroki zależą od modelu, ale klasyczny schemat wygląda następująco:

1. Stabilnie ustaw statyw i montaż.
W przypadku Alt-Az warto zadbać o rozsądne wypoziomowanie. W przypadku montażu paralaktycznego ustaw statyw i wykonaj wymagane ustawienie polarne.

2. Ustaw wymaganą pozycję startową.
Część montaży wymaga określonej pozycji "home". W montażach paralaktycznych zwykle oznacza to położenie zgodne z oznaczeniami osi lub pozycję startową określoną w instrukcji.

3. Podaj lub zatwierdź czas i lokalizację.
Mogą pochodzić z pilota, telefonu, GPS albo komputera. Trzeba zwrócić uwagę na strefę czasową oraz czas letni, jeżeli system wymaga ich ręcznego wprowadzenia.

4. Wykonaj alignment.
W zależności od systemu wybierz jedną, dwie, trzy gwiazdy albo uruchom procedurę automatyczną.

5. Dokładnie centruj gwiazdy.
Najpierw w szukaczu lub przy małym powiększeniu, następnie dokładniej w okularze. Im staranniej wykonany alignment, tym lepsza zwykle dokładność GoTo.

6. Wybierz cel i uruchom GoTo.
Po zakończeniu przejazdu sprawdź obiekt w okularze. Jeżeli system pozwala na funkcję Sync, PAE albo dodatkowe punkty modelu, można lokalnie poprawić dokładność wskazywania.

Jak wybierać gwiazdy do alignmentu?

Jeżeli system pozwala samodzielnie wybierać gwiazdy, warto stosować kilka prostych zasad.
 
• wybieraj gwiazdy, które bez wątpliwości rozpoznajesz,
• nie wybieraj dwóch gwiazd znajdujących się bardzo blisko siebie na niebie,
• unikaj gwiazd skrajnie nisko nad horyzontem,
• przy alignmentcie wielogwiazdkowym rozkładaj punkty możliwie szeroko po dostępnej części nieba,
• dokładnie wycentruj każdą gwiazdę w polu widzenia.
 
Współczesne oprogramowanie często samo ogranicza listę gwiazd i proponuje poprawne geometrycznie pary lub zestawy, więc zawsze warto kierować się procedurą przewidzianą przez producenta konkretnego montażu.

Dlaczego GoTo nie trafia? Najczęstsze przyczyny

Jeżeli montaż konsekwentnie jedzie w złe miejsce, bardzo często przyczyną nie jest uszkodzenie elektroniki, lecz jedna z podstawowych informacji lub czynności przygotowawczych.
 
Najczęstsze problemy to:
• błędna data lub godzina,
• nieprawidłowa strefa czasowa albo ustawienie czasu letniego,
• błędna lokalizacja geograficzna,
• pomylenie długości geograficznej wschodniej i zachodniej,
• nieprawidłowa pozycja startowa montażu,
• wybranie niewłaściwej gwiazdy podczas alignmentu,
• niedokładne centrowanie gwiazd,
• słabo ustawiony szukacz,
• luzy mechaniczne albo bardzo złe wyważenie,
• niedostateczne lub niestabilne zasilanie,
• ręczne przesunięcie osi po zakończeniu alignmentu w montażu bez odpowiednich enkoderów,
• w montażu paralaktycznym - duży błąd ustawienia polarnego.
 
Szczególnie warto podkreślić zasilanie. Silniki pobierają najwięcej prądu podczas szybkiego przejazdu GoTo. Zbyt słaby zasilacz, rozładowany akumulator albo kiepskie połączenie potrafią powodować pozornie przypadkowe błędy, restarty sterownika i nieprawidłowe ruchy montażu.

Co oznacza "dokładne GoTo"?

W obserwacjach wizualnych zazwyczaj chcemy, aby po przejeździe obiekt znalazł się w polu widzenia okularu. To zupełnie inne wymaganie niż w astrofotografii z małą matrycą i długą ogniskową, gdzie nawet kilka minut kątowych błędu może przesunąć cel poza kadr.
 
Na dokładność wpływają między innymi geometria montażu, jakość alignmentu, sztywność zestawu, luzy, ogniskowa teleskopu i wielkość pola widzenia.
 
Warto również odróżnić dokładność GoTo od dokładności prowadzenia. Montaż może bardzo dobrze trafiać w obiekty, a jednocześnie mieć zbyt duży błąd prowadzenia do długich ekspozycji bez guidingu. Może też prowadzić płynnie, ale po źle wykonanym alignmencie nie trafiać idealnie w środek pola.
 
Dlatego nie warto oceniać systemu wyłącznie na podstawie liczby obiektów zapisanych w jego katalogu. Baza zawierająca dziesiątki tysięcy pozycji nie oznacza, że wszystkie są obserwowalne danym teleskopem, ani że sam montaż będzie wskazywał z większą dokładnością.

GoTo w astrofotografii - dziś najważniejszy jest cały workflow

We współczesnej astrofotografii samo polecenie GoTo jest tylko jednym z etapów automatycznej sesji.
 
Typowy proces może wyglądać następująco:
• montaż wykonuje GoTo do wybranego obiektu,
• kamera wykonuje krótką ekspozycję,
• program wykonuje plate solving i ustala rzeczywiste współrzędne,
• montaż otrzymuje korektę i centruje kadr,
• uruchamiany jest guiding,
• focuser ustawia ostrość,
• rozpoczyna się zaplanowana seria zdjęć,
• w odpowiednim momencie system może wykonać meridian flip i ponownie wycentrować obiekt.
 
To ogromna różnica względem systemów sprzed dwudziestu lat. GoTo nie jest już tylko wygodnym pilotem do wyszukiwania obiektów, ale elementem całego zautomatyzowanego stanowiska.

GoTo a Push-To - podobne zastosowanie, inna zasada

Warto odróżnić system GoTo od rozwiązania Push-To. W systemie Push-To enkodery odczytują położenie teleskopu, a aplikacja lub komputer wskazuje użytkownikowi, w którą stronę ma ręcznie przesunąć tubę. Montaż nie wykonuje przejazdu silnikami.
 
Push-To może być bardzo dobrym kompromisem w dużych teleskopach Dobsona: pomaga szybko odnajdywać obiekty, ale zachowuje prostotę ręcznego prowadzenia i nie wymaga napędów GoTo. Samo wyposażenie montażu w enkodery nie oznacza więc jeszcze, że jest to montaż GoTo.

Czy montaż harmoniczny też może mieć GoTo?

Tak. Rodzaj przekładni nie decyduje o tym, czy montaż posiada GoTo. Współczesne montaże z przekładniami harmonicznymi mogą oferować pełne GoTo, tracking, guiding, sterowanie aplikacją i komputerem dokładnie tak samo jak klasyczne montaże ślimakowe.
 
Różnią się konstrukcją mechaniczną, masą, sposobem pracy, dopuszczalnym obciążeniem i charakterem błędu prowadzenia, ale z punktu widzenia użytkownika funkcja GoTo pozostaje automatycznym wskazywaniem celu.

Czy GoTo zwalnia z nauki nieba?

To zależy wyłącznie od sposobu korzystania ze sprzętu.
 
Dwadzieścia lat temu systemom GoTo często zarzucano, że prowadzą do "analfabetyzmu astronomicznego". Taki argument jest zbyt uproszczony. GoTo rzeczywiście pozwala prowadzić obserwacje przy bardzo małej znajomości gwiazdozbiorów, ale równie dobrze może tę naukę przyspieszyć.
 
Aplikacja planetarium pokazująca aktualne położenie teleskopu pozwala jednocześnie obserwować obiekt i zobaczyć jego miejsce względem gwiazd. Można też wyszukiwać obiekty ręcznie, a GoTo wykorzystywać tylko do sprawdzenia wyniku.
 
Jeżeli celem jest nauka star-hoppingu, klasyczny montaż ręczny pozostaje świetnym narzędziem. Jeżeli natomiast mamy krótką noc obserwacyjną i chcemy zobaczyć kilkanaście obiektów zamiast spędzić większość czasu na ich szukaniu, GoTo jest po prostu bardzo praktycznym rozwiązaniem.

Czy GoTo jest potrzebne początkującemu?

Nie jest konieczne, ale może być bardzo pomocne.
 
Teleskop ręczny jest prostszy, tańszy i pozwala nauczyć się nieba bez elektroniki. Z kolei GoTo ułatwia utrzymanie celu w polu widzenia i ogranicza frustrację przy wyszukiwaniu słabszych obiektów.
 
Przy wyborze warto zadać sobie pytanie, czego oczekujemy od zestawu:
• proste obserwacje wizualne - dobry montaż ręczny może w zupełności wystarczyć,
• wygodne obserwacje i pokazy - Alt-Az GoTo jest bardzo komfortowy,
• fotografia planetarna - tracking jest bardzo przydatny, a GoTo wygodny,
• klasyczna fotografia DSO z długimi ekspozycjami - najczęściej wybiera się montaż paralaktyczny z GoTo i możliwością guidingu,
• zautomatyzowana astrofotografia - istotne stają się również połączenie komputerowe, plate solving, guiding i współpraca z oprogramowaniem.

GoTo a smart telescopy

Osobną kategorię stanowią współczesne smart teleskopy. W wielu z nich użytkownik nie wykonuje klasycznego alignmentu na dwóch gwiazdach i nie steruje montażem tradycyjnym pilotem. Urządzenie wykorzystuje własną kamerę, czujniki i rozpoznawanie pola gwiazd, aby określić orientację, a następnie automatycznie wyszukuje i śledzi obiekty.
 
Z punktu widzenia zasady działania nadal mamy do czynienia z automatycznym pozycjonowaniem i śledzeniem, ale interfejs jest znacznie bardziej zintegrowany. To dobry przykład pokazujący, jak daleko rozwinęła się idea GoTo od czasów pierwszych popularnych teleskopów komputerowych.

Bezpieczeństwo podczas pracy montażu

Silniki GoTo potrafią poruszać teleskopem szybko i z dużym momentem. Przed uruchomieniem automatycznego przejazdu należy sprawdzić, czy tuba, kamera, diagonal, przewody i inne akcesoria nie uderzą w statyw lub montaż.
 
W zestawach astrofotograficznych trzeba szczególnie pilnować kabli. Powinny mieć odpowiedni luz, ale nie mogą tworzyć pętli, które zaczepią się o pokrętło lub nogę statywu.
 
Warto również ustawić dostępne w sterowniku limity wysokości i ruchu, zwłaszcza w zestawach pracujących automatycznie bez stałego nadzoru.
 
Nigdy nie wydawaj polecenia GoTo do Słońca, jeżeli zestaw nie jest przygotowany do bezpiecznych obserwacji słonecznych - na przykład z odpowiednim filtrem pełnoaperturowym, dedykowanym teleskopem słonecznym albo innym rozwiązaniem dopuszczonym przez producenta danego instrumentu. W wielu systemach Słońce jest celowo ukryte na liście obiektów lub wymaga osobnego odblokowania.

Najważniejsze cechy dobrego systemu GoTo

Przy wyborze montażu nie warto patrzeć wyłącznie na wielkość katalogu obiektów. W praktyce ważniejsze są:
• odpowiednia nośność i sztywność montażu,
• dokładność i powtarzalność ruchu,
• wygodna procedura alignmentu,
• możliwość sterowania pilotem lub aplikacją zgodnie z własnymi preferencjami,
• stabilne połączenie z telefonem lub komputerem,
• możliwość współpracy z programami astronomicznymi,
• w astrofotografii - guiding, plate solving i automatyzacja,
• dostępność serwisu, aktualizacji oprogramowania i części,
• odpowiednie zasilanie.
 
W obserwacjach wizualnych liczy się przede wszystkim wygoda. W astrofotografii mechaniczna jakość montażu i dokładność prowadzenia są znacznie ważniejsze niż sama obecność funkcji GoTo.

GoTo - podsumowanie

Systemy GoTo przeszły w ostatnich dwóch dekadach ogromną ewolucję. Ich podstawowa idea się nie zmieniła: montaż ma wiedzieć, gdzie znajduje się teleskop, skierować go na zadany cel i utrzymywać obiekt w polu widzenia.
 
Zmienił się natomiast sposób, w jaki osiągamy ten rezultat. Obok klasycznych pilotów mamy dziś aplikacje mobilne, Wi-Fi i Bluetooth, komputerowe sterowanie montażem, wielopunktowe modele nieba, automatyczny alignment, enkodery, kamery rozpoznające gwiazdy i plate solving, który potrafi sam sprawdzić i poprawić pozycję teleskopu.
 
Dlatego kupując teleskop lub montaż nie należy pytać tylko: "czy ma GoTo?". Lepiej zapytać: jakiego rodzaju jest montaż, jak wykonuje alignment, jak śledzi, czym można nim sterować i czy jego możliwości odpowiadają obserwacjom wizualnym albo astrofotografii, którą planujemy?
 
Dobrze dobrany system GoTo nie zastępuje wiedzy o niebie, ale oszczędza czas i pozwala wykorzystać noc znacznie efektywniej.