Zamówienia: kontakt@teleskopy.pl     Porady dot. sprzętu porady@teleskopy.pl
 
Telefon (pn - pt:   10 - 18, sb:  9 - 13) Infolinia: 0801 011 228   +48 22 374 31 40 (WAW)   22 374 06 07 (WAW)   531 531 707 (KRK)
 
Salony firmowe: Warszawa, ul. Solec 34b (pod mostem Poniatowskiego)    Kraków, ul. Dietla 69    Chorzów, ul. Katowicka 52

Porady optyczne i astronomiczne

Dlaczego obraz w teleskopie jest obrócony?

Zazwyczaj sporym zaskoczeniem świeżo upieczonego posiadacza teleskopu jest fakt, iż obrazy obrócone są góra - dół (popularnie mówiąc "do góry nogami") lub zamienione są strony lewa z prawą (niczym w lustrze, gdzie my mrugamy okiem lewym, a osobnik w lustrze - prawym).
Nieraz pierwszą myślą jest, że teleskop posiada fabryczną wadę. Jednakże jest to w zupełności normalne zjawisko wynikające z praw optyki geometrycznej. Mimo, że tytuł niniejszego opracowania zaczyna się od słowa DLACZEGO, nie będziemy wchodzić w szczegóły (odpowiedź na to znajdziecie w dowolnym podręczniku optyki dla szkoły średniej i wymagane są tylko proste rysunki przebiegu promieni optycznych; należy jedynie pamiętać, że obiektywy współczesnych refraktorów achromatycznych to układy co najmniej dwusoczewkowe *)

Dlaczego więc zazwyczaj niewiele się robi, by w teleskopach astronomicznych uzyskać obraz ziemski, nieodwrócony?
Otóż w obserwacjach astronomicznych, w odróżnieniu od obserwacji naziemnych, nie ma znaczenia pojęcie góry i dołu. Na Ziemi jesteśmy silnie zorientowani przez obecną tu grawitację. Jednak gdy patrzymy na tarczę Księżyca lub odległą mgławicę, czy pojęcia góry i dołu mają sens? Oczywiście możliwe jest stosowanie odpowiednich układów optycznych korygujących obraz tak, by otrzymać prosty, ziemski widok. Zazwyczaj jednak nie montuje się takich systemów na stałe - każdy dodatkowy układ optyczny to dodatkowe straty optyczne i powierzchnie optyczne o skończonej dokładności, zawsze nieco pogarszające obraz.

Dla teleskopów refrakcyjnych (lunet) oraz systemu Cassegraina, obraz otrzymywany jest odwrócony góra - dół. Jeżeli zastosuje się pryzmat odwracający (nasadkę pryzmatyczną, pryzmat Amiciego), otrzymany obraz będzie nieodwrócony góra dół, ale odwrócony lewo - prawo. W ten sposób można te teleskopy wykorzystać do obserwacji obiektów naziemnych. Użycie pryzmatów jest dodatkowo uzasadnione tym, że obserwacje teleskopami tych systemów jest mocno utrudnione, gdy chcemy oglądać obiekty blisko zenitu. Kto raz patrzył przez teleskop wie, że bez nasadki kątowej trzeba się wręcz położyć pod teleskopem. Dlatego dobry pryzmat odwracający jest tu w pełni uzasadniony.

Teleskopy systemu Newtona dają obraz odwrócony góra - dół i nie ma sensownych, dobrych optycznie metod, by obraz stał się prosty. Na rynku są tanie nasadki prostujące obraz, jednak ich jakość jest bardzo niska i całkowicie odradzamy ich stosowanie. Dlatego teleskopy Newtona są nieprzydatne do obserwacji naziemnych i nie mogą służyć jako lunety obserwacyjne.

(*) Przyznać należy szczerze, że nie bardzo potrafimy wytłumaczyć dlaczego czasem obserwujemy obraz odwrócony GÓRA - DÓŁ, a czasem LEWO - PRAWO. Sprowadza się to do pytania, czemu patrząc w lustro widzimy obraz obrócony LEWO - PRAWO, nigdy zaś GÓRA - DÓŁ. Prawdopodobna odpowiedź może brzmieć: nasz mózg tak odwzorowuje rzeczywistość, by była jak najbardziej zgodna z tym, co widzimy na codzień. Dlatego zamiana LEWO - PRAWO stanowi mniejsze odstępstwo od normy niż GÓRA - DÓŁ. Podobno dzieci po narodzinach widzą świat odwrócony "do góry nogami" i dopiero po pewnym czasie widzą "normalnie".


      


 

Copyright © 2001-2010 teleskopy.pl